"Γάμα τον Σύντροφό σου", ένα νεοφιλελεύθερο
παραμύθι (και ταυτόχρονα μια πέρα για πέρα αληθινή ιστορία)
0. Game Theory
Το 1944 κυκλοφορεί το
βιβλίο Θεωρία Παιγνίων και Οικονομική
Συμπεριφορά [Theory of Games and Economic Behavior] γραμμένο από τον
οικονομολόγο Oskar Morgenstern και τον μαθηματικό John von Neumann. Με αυτό το βιβλίο ο von Neumann έμεινε στην ιστορία των
μαθηματικών ως ο πατέρας της Θεωρίας Παιγνίων [Game Theory], η οποία
βρήκε εφαρμογή κυρίως στην οικονομική επιστήμη.
1. The Manhattan Project
Την εποχή που
θεμελιώνει τη Θεωρία Παιγνίων ο von Neumann δουλεύει ήδη στο Σχέδιο Μανχάταν [The Manhattan Project] (1942-1946). Το Σχέδιο Μανχάταν ήταν ένα σχέδιο έρευνας και ανάπτυξης
της Ατομικής
Βόμβας, κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Δημιουργήθηκε
από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, με τη συνεργασία του Ηνωμένου Βασιλείου
και του Καναδά. Το Σχέδιο Μανχάταν ήταν υπό τη διεύθυνση του Αμερικανικού
Στρατού και κόστισε περίπου 26 δισεκατομμύρια δολάρια (με σημερινές
ισοτιμίες).
2. Cold War
Η επιτυχία του Σχεδίου
Μανχάταν με τη ρίψη των Ατομικών Βομβών στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι θα
οδηγήσει στην παράδοση της Ιαπωνίας, στη νίκη των Συμμάχων, και σταδιακά στην
έναρξη του Ψυχρού Πολέμου [Cold War] και την ίδρυση, το 1947, της Επιτροπής
Ατομικής Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών [The United States Atomic Energy Commission (AEC)]. Η Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας ήταν ένας οργανισμός που ιδρύθηκε μετά
τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο από το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών για την
ανάπτυξη και τον έλεγχο της ατομικής επιστήμης και τεχνολογίας σε καιρό
ειρήνης. Ο von Neumann από το Σχέδιο Μανχάταν
προωθήθηκε στην Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, και καθ' όλη τη διάρκεια του
Ψυχρού Πολέμου μέχρι το τέλος της ζωής του (1957) θα ασχοληθεί με την ανάπτυξη
της Βόμβας
Υδρογόνου, και τη σχεδίαση Ψυχροπολεμικών
Στρατηγικών. Σχεδόν το σύνολο του επιστημονικού έργου του von Neumann σχετίζονταν άμεσα με την ανάπτυξη της Ατομικής
Βόμβας και αργότερα με την ανάπτυξη της Βόμβας Υδρογόνου, καθώς και με τη
χάραξη της Στρατηγικής του Ψυχρού Πολέμου. Ο von Neumann υπήρξε
σύμβουλος της CIA (Κεντρικής Υπηρεσίας
Πληροφοριών [Central Intelligence Agency]), του Αμερικανικού Στρατού, και
της RAND Corporation.
Η RAND Corporation
είναι σήμερα μία μη κερδοσκοπική δεξαμενή σκέψης για την παγκόσμια πολιτική,
και αρχικά δημιουργήθηκε το 1948 από την Douglas Aircraft Company με στόχο την
έρευνα, την ανάλυση και τον προγραμματισμό των μελλοντικών όπλων του
Αμερικανικού Στρατού. Σήμερα χρηματοδοτείται από την Κυβέρνηση των ΗΠΑ, από Πανεπιστήμια,
από τη Βιομηχανία Υγειονομικής Περίθαλψης, και από Ιδιώτες. Η οργάνωση
συνεργάζεται με άλλες κυβερνήσεις, ιδιωτικά ιδρύματα, διεθνείς οργανισμούς και
εμπορικές οργανώσεις σε μια σειρά από μη-στρατιωτικά ζητήματα. Επίσημος στόχος
της RAND είναι, σήμερα, η διεπιστημονική
και ποσοτική επίλυση προβλημάτων μέσω της μεταφοράς θεωρητικών εννοιών από τα
μαθηματικά, την οικονομία και τις φυσικές επιστήμες σε νέες εφαρμογές, σε
άλλους τομείς.
4. Non-Cooperative Games & Nash Equilibrium
Σύμβουλος της RAND
υπήρξε από το 1950 και άλλος ένας σπουδαίος μαθηματικός που ασχολήθηκε με την
Θεωρία Παιγνίων, ο Νομπελίστας John
Forbes Nash, Jr. Το 1950 ο Nash έλαβε το διδακτορικό του από το Princeton με
τη διδακτορική του διατριβή να τιτλοφορείται Μη-Συνεργατικά Παίγνια [Non-Cooperative Games]. Στη διατριβή αυτή ο Nash αποδεικνύει
πως υπάρχει πάντοτε μια Ισορροπία Nash [Nash Equilibrium] σε κάθε Μη-Συνεργατικό Παίγνιο. Ένα
Μη-συνεργατικό Παίγνιο προϋποθέτει όλοι οι Παίκτες (Παράγοντες) να είναι:
1. πλήρως
ορθολογικά άτομα, ικανά να αλλάζουν τη στρατηγική τους,
2. πλήρως
ενημερωμένα για τη στρατηγική ισορροπίας των υπολοίπων, και
3. να
ανταγωνίζονται με μοναδικό σκοπό να μεγιστοποιήσουν το προσωπικό τους όφελος.
Σε ένα τέτοιο
Μη-Συνεργατικό Παίγνιο υπάρχει πάντοτε ένα χρονικό σημείο, κατά το οποίο
κανένας παίχτης δεν έχει λόγο να αλλάξει τη στρατηγική του, και αυτή η
κατάσταση ονομάζεται Ισορροπία Nash. Το καλοκαίρι του 1950 ο Nash ξεκίνησε
να εργάζεται για την RAND, όπου το έργο του στη Θεωρία Παιγνίων τον κατέστησε
τον κορυφαίο ειδικό στη στρατηγική του Ψυχρού Πολέμου, στον οποίο ειδικευόταν
τότε η RAND, εφαρμόζοντας τη Θεωρία Παιγνίων στη Στρατιωτική και Διπλωματική
Στρατηγική.